Yazı Detayı
04 Haziran 2020 - Perşembe 17:16
 
Yeni normal, yeni yargı
Abdullah Ayan
abdullahayan@gmail.com
 
 

Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -13 

Önceki makale şu öngörüyle bitiyordu: "Algoritmalardan beslenen yapay zeka önümüzdeki dönemde tüm toplumsal olaylarda olduğu gibi hukuka ve yargısal süreçlere damgasını vuracak.

 

Son 25 yılda internetin adım adım tüm yaşamamızda artan ağırlığına bakıp 'neredeydik, nerelere geldik' diye düşünebilirsiniz.

 

Ama bu öngörü gelmekte olan dalgaları algılamaktan yoksun ve çok sığ…

 

Açılmakta olan kapıların ardında insanlığı bekleyen yeni çağa göre bugün bilişimin taş devrindeyiz..

 

Pandemi ile hepimizi evlere hapseden karantina günleri bu süreci akıl almaz biçimde hızlandıracak..

 

Bambaşka bir evreye geçeceğiz.."

 

Gerçekten de savaşlar, devrimler ve benzeri olağanüstü gelişmeler gibi pandemi de hayatımızı değiştirmekle kalmadı, yıllar alabilecek yenilikleri, teknolojik gelişmeleri günlerle ifade edilebilecek kadar hızlı biçimde getirip karşımıza çıkardı..

 

Yargı gibi en muhafazakar alan bile teknoloji alanındaki yeniliklerden nasibini aldı..

 

Tüm dünyayı esir alıp evlere hapseden küresel salgın nedeniyle pek çok yerde mahkemeler zorunlu mola verseler de, burada değineceğim birkaç örnek, önümüzdeki dönemde bu ve benzeri kapanmalarda bile gerektiğinde acil adalet arayışları ve arayışlara yanıt olabilecek yargılamalara ilişkin fikir vermesi bakımından hayli ilginç modellemeler olarak tartışılmaya değer..

 

İlk öykü Amerika Birleşik Devletlerinden…

 

Bilindiği gibi ABD yargısının en önemli mekanizmalarından biri ve olmazsa olmazı halkın temsilen belirlenen kişilerden oluşan Jüri..

 

Trafik cezaları gibi para cezalarıyla kapatılacak davalarla 6 ayı geçmeyen basit suçlar dışında kalan tüm davalar ABD' de düz vatandaşlardan seçilen Jüri gözetiminde yapılır. Jüri deliller ışığında tarafları dinler, zanlının suçlu veya suçsuz olduğuna karar verir. Yorum yapma, ceza süresi ve yöntemi belirleme yetkisi yargıca ait olsa da, yargıç jürinin verdiği hüküm ışığında ceza belirler.

 

Her şeyin katı kurallara bağlandığı ve bu kurallardan birinin bile ihlal edilmesi halinde davaların düşürülebildiği ABD' de koronavirüs salgını döneminde yargılama ile ilgili hayli ilginç bir vaka yaşandı.

 

Teksas' ta bir mahkeme  görülmekte olan bir davada Jüri üyelerini video konferans uygulaması Zoom üzerinden dinlemeye karar verdi.

 

Yukarıda altını çizdiğim gibi evrensel olarak zaten muhafazakar  özelliklere sahip yargının üstelik o muhafazakarlığın tavizsiz işletildiği ABD jüri sisteminde böylesi bir yöntemin hayata geçmesi bir yana, pandemiden önce hayal edilmesi bile düşünülemezdi.

 

Ama düne kadar ihtimali dahi tartışma konusu edilmeyen, oluşturulmasından karar verme sürecine kadar her adımı katı kurallara bağlanmış, asırlara dayalı geçmişe sahip jüri sistemi yeni modellemelere kucak açıyor..

 

Bugün zoom, yarın başka bir uygulama, mahkemelerin herhangi bir afet nedeniyle mola vermesi halinde yargıyı işler kılmak için devreye girebilecek..

 

Jürinin bir araya gelerek karar verinceye kadar kapandığı bir odada toplanması eski normaldi, Pandemi yeni normalle tanıştırıyor bizi..

 

Karantina günlerine özgü yargıyla ilgili bir başka vaka Singapur' da meydana geldi.

 

Yine video konferans uygulaması zoom ve bu kez toplanamayan mahkeme heyetinin sanal ortamda uzaktan teati ile verdiği idam cezası..

 

İdam cezasının kendisi zaten yeterince netameli bir konu..

 

Yaşamın söz konusu olduğu böylesi kritik bir davada heyetin bir araya gelmeden uzaktan ölüm cezası vermesi , dünya üzerinde insan haklarını savunan herkesi ayağa kaldırdı ama vaka evrensel anlamda hukuk tarihine şimdiden not edildi bile..

 

Gelin görün ki, yeni döneme ilişkin gelişmeler jüri veya mahkeme heyetinin sanal ortamda toplanmasıyla sınırlı kalmayacak..

 

Teknoloji ve yapay zekanın hayatın her alanında olduğu gibi yargıyı da derinden etkileyeceği akılları zorlayan öylesine gelişme var ki..

 

Örneğin Çin' de uygulanmaya başlanan ve tüm dünyayı etkisi altına alacak yüz tanıma sistemleri..

 

Trafiğin aktığı bir bulvarda karşıdan karşıya geçerken kuralları ihlal ettiğinizde bile sizi tanıyan ve sicilinize bunu işleyip büyük havuza atan algoritma..

 

Günün birinde herhangi bir suçtan hakim karşısına çıktığınızda çocukluğunuzdan başlayarak iyi kötü tüm 'amel defterinizin' ortalığa döküldüğü, hüküm verirken hakkınızdaki notların deyim yerindeyse 'Araf' kadar göz önünde tutulduğu bir yeni dünya..

 

Daha da beter senaryolar da yazılıyor bir yerlerde..

 

İsveç' te sağlık verilerini anlık takip edecek bilek altına yerleştirilmeye başlanan çiplerin iyi ellerde hayat kurtarması söz konusu..

 

Bu tablonun iyi yanı, bir de madalyonun öbür yüzüne bakalım.

 

Aynı çiplerin herkesin deri altına yerleştirildiği bir geleceği hayal edin.

 

Kalp ritminizin, şekerinizin, tansiyonunuzun ölçüldüğü o çiple ilgili verilere erişen savcı veya yargıcın sizin doğru mu, yalan mı söylediğinizi daha ilk andan bilmesi ve daha dava başlarken hakkınızda sahip olacağı kanaat..

 

Bilim kurgu değil, hayatın olağan seyrinde on yıl sonra bizi bekleyen yeni hayatın gerçekleri..

 

Ve yeni hayatın on yıl sonra beklenen gelişmelerinin pandemi ile aylarla ölçülen zaman dilimine sığacak kadar yakınımıza sokuluşu, vücudumuza sirayet etmesi..

 

Bilim insanları atomu parçalayarak o güne kadar hayal edilmeyen boyutlarda enerji elde ettiler. Bu iyi ama o enerjiyi insanlığı yok edecek bombaya çevirenler de bilim insanlarıydı..

 

Orwell' in 1984' ü gerçekleşiyor ve durdurulamaz kasırgasıyla üstümüze geliyor..

 

İyi ve kötü seçeneklerinden hangisine evrileceği, geleceğimizi belirleyen en ciddi soru olarak karşımızda duruyor.

 

Ve hiçbir zaman olmadığı kadar da gerçek.. Seçim bize kalmış diyeceğim ama, öyle olmadığını biliyoruz artık… (Mersin Times)

 
Etiketler: Yeni, normal,, yeni, yargı,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Mersin' in Barselona' dan çıkaracağı dersler.. -1-
Telafisi imkansız küresel işsizlik dalgasına karşı evrensel çözümler..
Dünyada gelir desteği modellemeleri…
Otları yok ederken, insanları öldüren ilaç
Barselona' dan derslerle Eski Mersin' i canlandırmak..
Tozunu alabilirsek Bit pazarı' na nur yağacak…
Çeşmeli-Taşucu otoyolu, Mersin' in umutları Kaf dağının ardında…
Akaryakıt çiftlikleri ortasında, petrokimya tesisine nazır TOKİ evleri..
Yeni Zelanda örneği üzerinden 'yeni normal'
Mersin' in toplu taşıma sorunu, Metrobüs çözümü...
Pandemi sonrası adalet, hukuk, yargı
Mersin'i denizle barıştıracak küçük dokunuşlar..
Evrensel salgın, evrensel korkular…
Küresel Salgın, Belirsizlik çağı…
Koronavirüsten turizm nasıl etkilenecek?
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -10
Sosyalleşme yerini sosyal mesafeye bırakırken etkilenecek sektörler..
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -8
Fiziki çalışma yaşamı sanal ortama taşınırken..
Yoksullara ekmek dağıtmak kavga konusu yapılmamalı…
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -6
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -5
Yazı-yorum (Sokağa çıkma yasağında doğrular, yanlışlar)
Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak… (2)
Dünyada artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak..(1)
Kent merkezini canlandırmaya niyetlenenleri bekleyen zor sınav...
Mersin kent merkezini canlandırmanın olmazsa olmaz koşulu…
Mersin metro ihalesi; Konsept değişmedikçe, yeni iptaller kaçınılmaz..
Mersin metrosu.. Son gelişmeler ne anlatıyor?..
2020 yatırım programından Mersin' e düşenler.. Ankara Mersin' e nasıl bakıyor?
Balık şenliklerinden kimyasal tesis girişimlerine, yol ayrımındaki Karaduvar…
Mersin HRS (Metro) projesinin kredi takvimi, borcun tasfiye süreci nasıl işleyecek?
Mersin metrosu kaç paraya çıkacak?
Mersin Metrosu ve finansman sorunu…
Metro projesinde çevresel sorular, sorunlar..
Çok ortaklı şirketler ve Mersin -4- (Mersin Oteli inşaatı ihaleye çıkarılıyor)
Çok ortaklı şirketler ve Mersinin turizm macerası -3- (Ticaret Sarayı projesi)
Mersin' in turizm macerası -1- (yolunu arayan kent)
2020.. Yeni on yılın eşiğinde…
ABD' de Başkanlık seçimleri, yapay zekaların savaşı...
Yapay zeka ve etik.. Siyaseti daha da kirleten yapay zeka yöntemleri
Yapay zeka ve etik kuralları ..veri analiziyle seçim kazanmak
Yeni dinamikler ışığında bilgi çağını okumak…
Yereli güçlendirelim diye yola çıkanların vardığı yer; Kentteki bahçeyi bile merkezi idarenin üstlendiği ülke!..
Konteyner Terminal Limanı beklerken Millet Bahçesi ile yetinmek..(yazı dizisi 6.bölüm)
Mersin Konteyner Limanı, kaybolan yıllar..(yazı dizisi 5. bölüm)
Ana terminal limandan 470 metrelik rıhtıma savrulan proje…
Yatırım programları ve kaybolan Mersin konteyner liman projesi.. (2)
Yatırım programları ve kaybolan Mersin konteyner liman projesi.. (1)
AK Parti döneminde Mersin' in gelir gider tablosu-Projelerin başına gelenler..
Aratos' un mezarı, Mersin' in önüne gelen tarihi şan...
Aratos' u mezarıyla yeniden keşfetmenin önemi…
Mersin' in terminal liman hayalini çalacak tehlike kapıda..
Metro yatırımının siyasi riskleri..
Metro kararı siyasi bir tercih midir?
Mersin marina; yatlara niyet, rantiyeye kısmet…
Liman sahasının imara açılma girişimi şimdilik püskürtüldü..
Raylı sistemden metroya, maliyet hesapları…
Mersin raylı sistemi kaç yolcu taşıyacak?
Menderes' in Askeri kışlayı turizme kazandırma çabaları…
Taşucu' nun geleceği adına, Mersin Büyükşehir Meclisine düşen tarihi görev..
Mersin' deki Askeri Kışlanın Oyak arazisine dönüşüm öyküsü
Kışla arazisini kapsamayan Millet Bahçesi.. Ayağı eksik proje..
Taşucu' nda tersaneciler mi, çevreciler mi kazanacak?
Taşucu tersaneye mi, çevreci turizme mi kucak açacak?
Raylı sistemde bir nal tamam geriye 'üç nal, bir at' bulmamız kaldı..
Vaatler ve gerçekler.. Bir Havalimanı hikayesi -4-
Vaatler ve gerçekler: Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -3-
Vaatler ve gerçekler.. Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -2-
Vaatler ve Gerçekler: Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi…
Katılımcı demokrasiyi hayata geçirmek..
Çeşmeli-Taşucu otoyolu.. Mersin' in ihmal edilmişliği üzerine bir yılan hikâyesi…
Vaatler ve gerçekler… Mersin aktardığı vergiye karşı Ankara' dan ne alıyor?
Veriler ışığında Mersin metrosunun finans yükü, yapılabilirliği…
Raylı sistem mi, metro mu tartışmasının göz ardı ettiği gerçekler..
Hafif raylı sistem mi, metro mu? Toplu taşımada kafa ve kavram karışıklığı..
CHP' nin saydamlık manifestosu, Mersin' de ticari sır duvarına takıldı…
Manifestodaki şeffaflık, pratikteki 'sır'..
Uyumayan şehirler, ölüm uykusundaki Mersin'i uyandırmak için ne yapmalı?…
Uyumayan şehirler…
Mersinli bu kadar mı saf?…
Akkuyu Akdeniz' i daha da ısıtacak…
Mersin'i refaha ulaştıracak kontayner terminal projesi buharlaşırken..
Mersin Büyükşehir belediyesinin borçları, Meclisin denetim ısrarı…
Katılımcılık, sivil toplum, Kent Konseyi…
23 Haziran sonrası.. Nereye doğru?…
'Sahili temizlemeyin, ileride Millet bahçesi yapacağız' diyen akıl…
Bir helikopter hikayesi, Mersin' i bekleyen fatura…
Şeffaflık, hesap verebilirlik sözde olmaz, özde olur…
Erdoğan' ın kaybı sürüyor, İmamoğlu kazanacak…
Çamlıbel Deniz Parkı yeniden açılırken…
Huawei batı blokuna giren Truva atı mı?
ABD- Çin ticaret kavgası, Huawei meydan savaşına döner mi?
Çin-ABD ticaret savaşı, nereye doğru?
Küreselleşmede değişen dinamikler, ABD- Çin Ticaret Savaşı..
Kent konseyleri ne yapmalı, ne yapmamalı?
Kent Konseylerinin kente yük olma halleri…
Belediyeler ve ufak tefek dokunuşlar (kent içinde mavi bayraklı plajlar)…
Mersin' in ayağına gelen altın fırsat: Millet Bahçesi yapımının durdurulması…
Mersin Büyükşehir borç batağında…
Metro balon çıktı, onay hafif raylı sistem projesine verildi…
89 gibi başladı, 94 gibi bitmesin… (2)
Siyasetin bu iklimi, bu diliyle nereye doğru?
Mersin' i yeniden metro masallarıyla avutmayın…
Son yerel seçimler, metropolleri kaybeden AK Parti' nin büyük düşüşü…
31 Mart seçimleri ve değişen siyaset iklimi…
Yerelde katılımcı yönetim ve bütçe…
Kim kazandı, kim kaybetti?
89 gibi başladı, 94 gibi bitmesin…
Sandığa giderken..
Yeni Büyükşehir Başkanını bekleyen tablo ve Haciz gelen Belediye…
Projeler iyi de, para nerede?
Kapatılmayan kanalın, Hediye' nin kahreden öyküsü…
Teknoloji ve gazetecilik…
Mersini bekleyen fırsatlar, uyutulan projeler…
Mersin yeni Marmara olur mu?
Çin ve mütevazi bir köy öyküsü…
Çinli kahvecinin 'gerilla savaşı' …
Küresel kahveci Starbucks Çin' de…
Mersin uyutulurken, Gaziantep raylı sistemi nasıl hayata geçirdi?
Mersin' in kent içi ulaşım modeli arayışları, Gaziantep'in raylı sistem başarısı…
Yerel seçimler, Mersin' deki kaos ve olası sonuçları…
Kışla arazisi ve Müftü Deresini kapsamayan Millet Bahçesi topal projedir…
Nasıl bir Başkanlık, nasıl bir Başkan!..
Yerel seçimler; Akdeniz' de kim ne yapar?
Adayları kim belirler? Yerel demokrasinin neresindeyiz?
2010'dan bugüne küresel marka trendleri ve değişen paradigma…
2010' dan bugüne Dünyanın en değerli markaları…(ABD'den Çin'e kayan eksen)
Dünyanın en değerli markaları…
Mersin' in yaşadığı en büyük afet…
Yerel seçimlere doğru Mersin.. (Vahap Seçer' li CHP' nin durumu)
Yerel seçimlere doğru Mersin… (AKP-MHP ittifakı, Tuna' nın şansı)
2019' a girerken Mersin' in yatırım envanterine bakış…
Fadime Taner hocamın anısına...
Çukurova Havalimanı bir alandan ibaret değil ki..
Enerjide merkezileşmeye karşı yerelleşme...
Küreselleşme sevdasından küreselleşme karşıtlığına…
Ulus devletleri besleyen finans kapitalin yeni evresi…
CHP, Mersin Büyükşehir' i nasıl kazanır?
Mersin' de Büyükşehir tablosu şimdiden netleşirken…
Mersin'i kurtaracak (!) yatırım geliyor…
Şeffaflık masalı ve gerçekler..
Nasıl bir Başkanlık, nasıl bir Başkan!..
MESBAŞ Sayıştay raporu; bir kuzudan kırk post çıkarma halleri…
Mersin' de yerel seçim beş parti arasında mı geçecek?
Hükümet Konağı sadece konak değildi ki…
Enflasyon belası, sorunun temeli…
Sanırım o şansımız da yok artık…
AK Parti-MHP yerel ittifakı Mersin özelinde neden tıkandı?
AK Parti-MHP ittifakını Mersin düğümü bitirecek…
Mersin' in bölgesel dengeleri, yerel ittifak denklemleri …
Mersin özelinde yerel ittifaklar…
Bahçeli' nin yerel seçim hamleleri…
İttifak hikayeleri, geçmiş deneyimler…
İyi Parti' nin Mersin Büyükşehir' i alma iddiası…
CHP' nin Yerel ittifak denklemleri ve Mersin…
Yerel seçimlere doğru Mersin.. (Kocamaz faktörü ve MHP)
Yerel seçime doğru Mersin ve CHP…
Yerel seçimler öncesi Mersin (AKP- MHP cephesi)…
Yerel seçimlere doğru Mersin…
Zindanlardan devlet başkanlığına, vatan hainliğinden Nobel barış ödülüne…
Krizi fırsata çeviren ülke…
Güney Kore, krizlerden dersler çıkarmak…
Amazon' un önlenemez yükselişi…
Trump- Bezos kavgası… Amazon üzerinden Washington Post' u çökertme girişimleri…
Telgraftan Twitter' e değişen dünya..
CHP' nin vakitsiz yeni yol arayışları…
Çevre düşmanı projelere karşı, yerel demokrasinin önemi…
Küreselleşmeye karşı yerelleşme…
Pompeipolis' in, Soli' nin dinmeyen feryadı…
24 Haziran seçimleri… Kim kazandı, kim kaybetti?
Erdoğan kaybediyor…
Çeşitli özel ve kamu hastaneleriyle şehir Hastanelerinin maliyet karşılaştırması…
Nicelikten niteliğe doğru yargı ve adalet…
Yeni seçimler, eski yöntemler…
Partiler de ölür…
Dünden bugüne Akkuyu nükleer projesi…
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Bizim Gazete
Alıntı Yazarlar
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Anketler
Sitemizin çalışmalarını nasıl buldunuz ?
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Başakşehir FK
66
0
3
9
19
31
2
Trabzonspor
62
0
3
11
17
31
3
Sivasspor
54
0
7
9
15
31
4
Beşiktaş
53
0
10
5
16
31
5
Galatasaray
52
0
7
10
14
31
6
Alanyaspor
51
0
8
9
14
31
7
Fenerbahçe
50
0
9
8
14
31
8
Gaziantep FK
41
0
10
11
10
31
9
Göztepe
39
0
12
9
10
31
10
Antalyaspor
38
0
11
11
9
31
11
Kasımpaşa
36
0
15
6
10
31
12
Gençlerbirliği
33
0
14
9
8
31
13
Yeni Malatyaspor
32
0
15
8
8
31
14
Denizlispor
32
0
15
8
8
31
15
Çaykur Rizespor
32
0
17
5
9
31
16
Kayserispor
31
0
16
7
8
31
17
Konyaspor
30
0
13
12
6
31
18
MKE Ankaragücü
26
0
15
11
5
31
Özlü Sözler
Kırk küpü yerden göğe dizseler, ortadan birini çekeler, var sen seyreyle gümbürtüyü…


Yunus Emre
Bir Hadis
İslâm, güzel ahlâktır.


MEVLANA (R.A)
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı