Yazı Detayı
28 Eylül 2020 - Pazartesi 14:03
 
Kurtuluş = Çankaya okulu gerçekte kimin?
Abdullah Ayan
abdullahayan@gmail.com
 
 

Önceki makalede okula dönüştürülen Gazi Mektebi' nin öyküsünü yazmış, Hanna Butros' tan Bodosaki' ye geçen muhteşem konağın kamulaştırılma öyküsünü anlatmaya çalışmıştım.

 

Benzer bir süreç aynı yapının doğu yanında yer alan ve 1888' de Yusuf Hayek isimli iş adamının yaptırdığı konakta da görülüyor…

 

Makalenin başlığındaki Kurtuluş = Çankaya okulu tanımlaması konuyu özetliyor aslında…

 

Çünkü bugün yerine bina dikilmesin, iş merkezi yapılmasın diye çabaladığımız Çankaya okulu aslında eğitim hayatına Kurtuluş mektebi olarak başlar.

 

Ve tıpkı Gazi mektebi gibi Kurtuluş mektebi yapılacak konak ta Maarif Komisyonu tarafından 1923 yılında kamulaştırılır…

 

Bazı kayıtlara göre İmparatorluk dönemine denk gelen tarihlerde bir başka Kurtuluş mektebinden daha söz edilmekte.

 

1909' da Belediye Meclis azası seçilen ve 1911' de geçici süreyle Başkanlığa vekalet eden Ahmet Hallaç' ın* (1919' da Mersin Belediye Başkanlığı görevini deruhte etmiştir) araştırma konusu yapılan anılarında şöyle bir ifade yer alıyor:

 

" 1327 (1911) tarihinde memleket ve vatan hizmetine Mersin’in Belediye A’zâlığı’na intihap etmiş olup birinci derece a’zâlığa geçmiştim. 1327 (1911) Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül-Ekim aylarında Belediye Riyaseti vekâletini yapmış bulundum. Ve o müddet zarfında Eski Yoğurt Pazarı’nda Kurtuluş Mektebi’ne Yeni Fırın önünden geçmiş olan yolu açtırmış bulundum"

 

Ahmet Hallaç' ın kaleme aldığı hatıratı dışında bir yerlerde rastlanmayan Yoğurt Pazarı civarındaki mektebi bırakıp, 1947' den itibaren Çankaya ilk okulu olarak anılacak olan Kurtuluş Mektebi' ne dönecek olursak…

 

Kamulaştırmanın nasıl gerçekleştiği, Mersin Maarif İdaresi dışında ve tıpkı Gazipaşa mektebine Kaptan Hadra' nın yaptığına benzer bağış yapılıp yapılmadığı, yapıldıysa kimler tarafından gerçekleştirildiği şimdilik meçhul.. (Bağış söz konusuysa umarım o katkı yapanların yakınları bu vesileyle çıkar ve kamuoyunu aydınlatır…)

 

Bilinen tek şey Yusuf Hayek adlı iş adamına ait konağın tıpkı Bodosaki' nin Hanna Butros' tan aldığı konağa benzer yöntemle Maarif Komisyonu tarafından kamulaştırılıp eğitime kazandırıldığı…

 

Kurtuluş Mektebi uzun yıllar bir dönemin en yaygın bulaşıcı göz hastalığı olan trahom nedeniyle bu hastalığı taşıyan öğrencilere tahsis ediliyor.

 

1947' de ise kapatılan Çankaya Okulunun 1949 Eğitim yılında buraya nakledilmesiyle Kurtuluş Okulunun adı Çankaya olarak değiştiriliyor. Bugün bir döneme damgasını vuran ve çoğu Mersinlinin hafızasında yer eden Çankaya okulu aslında Kurtuluş Mektebinin isim değiştirmesiyle doğuyor…

 

* * *

 

Bugün yerinde yeller esen ve taşlarına kadar sökülüp yok edilen asıl Çankaya Okulu mekan olarak ne oluyor sorusunun yanıtlarına gelince…

 

Mevzu aslında Valide Sultan Vakfı' nın ticaret merkezi yapma sevdasından vazgeçirmeye çalıştığımız bugünkü Çankaya eski adıyla Kurtuluş okulunun gerçekte kime ait olduğu sorusu kadar önemli…

 

***

 

Bodosaki gibi bir dönem Mersin' ine damgasını vurmuş ünü tüm İmparatorluğa yayılmış bir zengin işadamı/ sanayici daha var: Konstantin Mavromati…

 

Mavromati şimdiki Zafer Çarşısı (Bit Pazarı) olarak anılan yerde Rum Ortodoks Kilisesi inşa edilmesine büyük katkıda bulunmakla kalmıyor, kilise bünyesinde Mavromation Partenagogion Kız Mektebini de yaptırıyor…

 

Osmanlı son döneminde Mersin' de Arap ve Rum Ortodokslara ait iki kilise var…

 

Rum Ortodoks kilisesi sırtını Mavromati' ye dayamış, onun aktardığı kaynaklarla bir dönem tüm kentin gıptayla izlediği etkinlikte…

 

1905' te Mavromati ölüyor ama çocukları uzunca süre kilise ve okulları ayakta tutuyor…

 

Cumhuriyetle birlikte Mavromation Partenagogion kapatılıyor. Kilise ve okul dahil tüm müştemilat Hazineye (Milli Emlak' e) geçiyor.

 

Okul, isim  ve kimlik değiştirse de yıllar boyu Mersin' in en iyi eğitim veren kurumu hüviyetinde. Her veli çocuğunu Çankaya mektebinde okutmaya can atıyor…

 

Derken o kentin göz bebeği eğitim kurumuna kucak açan mekan 1947' de kayboluyor.

 

Okulun son başöğretmeni Akif Hayırlıoğlu İleri İlkokulu başöğretmenliğine, öğretmenler Saniye Akıncı Cumhuriyet ve Saadet Dereli sonradan adı Çankaya olarak değiştirilecek Kurtuluş okullarına tayin ediliyorlar.

.

Çankaya Okulu mekan olarak gerçekten de kayboluyor. Okulun kapanmasından tabelasının iki yıl sonra Kurtuluş Mektebinin kapısına asılmasından söz etmiyorum. Rum Ortodoks Kilisesi ve okulun yer aldığı tüm müştemilat yerle bir ediliyor. Taşlar sökülüp yapılmakta olan Halkevi inşaatında kullanılıyor.

 

İlginçtir okula 1940' larda yeni öğrenci alınmıyor.  4 ve 5. sınıflar eğitimlerini sürdürüyor alt sınıflar kentteki diğer okullara kaydırılıyor.

 

Soruları duyar gibiyim.

 

Yusuf Hayek adlı iş adamının konağı 1923' te Maarif Komisyonunca kamulaştırılıp okul haline getirildiyse eski adıyla Kurtuluş 1949' dan sonraki adıyla Çankaya ilk okulu, nasıl oluyor da Bezm-i Alem Valide Sultan Vakfı' na geçiyor?

 

Ve Vakıflar İdaresi "bana gelir sağlayacak proje lazım" diyerek okulun yer aldığı arsanın Belediye planlarında Ticaret Alanı olarak işaretlenmesini sağlıyor?

 

Umarım sorulara günün birinde doyurucu yanıtlar alınır…

 

Peki bir anda yok olan eski haliyle Mavromation Partenagogion, Cumhuriyetten sonraki adıyla gerçek! Çankaya Okulu ve Rum Ortodoks kilisesi' nin başına neler geliyor?

 

O sorunun yanıtını da sonraki makalede vermeye çalışayım..

 

* Ahmet Hallaç 1911' de Belediye azalığı 1918-1919 yılları arasında (Fransız işgali dönemi) Mersin Belediye Başkanlığı görevinde bulunmuştur

 

** Ahmet Hallaç' ın hatıra defterini Başkent Üniversitesi ATAMER Öğretim Görevlisi dr. Kemal Çelik yayına hazırlamış ve araştırma Atatürk Araştırma Merkezi Dergisinde yayınlanmıştır. (Mersin Times)

 
Etiketler: Kurtuluş, =, Çankaya, okulu, gerçekte, kimin?,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Küresel para sisteminin Dijital Yuan sınavı..
Dijital para devrimi ve Çin…
Doların tahtını dijital devrim yıkacak…
Çin öncesi küresel para sistemi...
Dolara dayalı küresel sistem çöküyor mu? ...
Dijital devrimin yeni öncüsü Çin…
Maruni Kilisesi' nin başına gelenler…
Mersin' in sembollerinden Taş Bina gerçekte kimin?
Rum ve Arap Ortodoks Kiliselerinin başına gelenler…
Mersin' in tarihi mektep binaları kimin?
Mersin' deki aile mücevherleri gerçekte kimin?
Hatıralarımızın mabedi okullarımıza kıymayın efendiler…
Mersin BŞ Belediyesi gayrimenkullerini İmar İnşaat Şirketine neden devreder?
Mersin Metro ihalesi; güzergah ve kamulaştırma sorunları…
Metro projesi yeniden ihaleye çıkarken…
Fındıkpınarı petrolüyle ilgili saha araştırmaları…
Fındıkpınarı yolunda bulunan petrolün öyküsü…
Mersin ve tarih boyunca petrol…
Kent merkezinin canlandırılması- 4
Kent merkezinin canlandırılması … 3- (Müftü Deresi' nin önemi)
Kent merkezinin canlandırılması … -2- (eski Mersin' in tozunu almak..)
Mersin kent merkezinin canlandırılması, bütüncül plan gereksinimi…
Pandemi ışığında yeni kentleşme modelleri ve Mersin..
Pandemi konusunda yeni gelişmeler, yeni normal..
Salgınlar kentleri de değiştirecek…
Salgınlar kentleri değiştirdi, yine değiştirecek...
Atatürk Parkı' na kıymayın… -2- (Otopark projesi ve riskleri)
Atatürk Parkı' na kıymayın -1
Mersin' in Barselona' dan çıkaracağı dersler.. -2
Mersin' in Barselona' dan çıkaracağı dersler.. -1-
Telafisi imkansız küresel işsizlik dalgasına karşı evrensel çözümler..
Dünyada gelir desteği modellemeleri…
Otları yok ederken, insanları öldüren ilaç
Barselona' dan derslerle Eski Mersin' i canlandırmak..
Tozunu alabilirsek Bit pazarı' na nur yağacak…
Çeşmeli-Taşucu otoyolu, Mersin' in umutları Kaf dağının ardında…
Akaryakıt çiftlikleri ortasında, petrokimya tesisine nazır TOKİ evleri..
Yeni Zelanda örneği üzerinden 'yeni normal'
Mersin' in toplu taşıma sorunu, Metrobüs çözümü...
Yeni normal, yeni yargı
Pandemi sonrası adalet, hukuk, yargı
Mersin'i denizle barıştıracak küçük dokunuşlar..
Evrensel salgın, evrensel korkular…
Küresel Salgın, Belirsizlik çağı…
Koronavirüsten turizm nasıl etkilenecek?
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -10
Sosyalleşme yerini sosyal mesafeye bırakırken etkilenecek sektörler..
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -8
Fiziki çalışma yaşamı sanal ortama taşınırken..
Yoksullara ekmek dağıtmak kavga konusu yapılmamalı…
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -6
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -5
Yazı-yorum (Sokağa çıkma yasağında doğrular, yanlışlar)
Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak… (2)
Dünyada artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak..(1)
Kent merkezini canlandırmaya niyetlenenleri bekleyen zor sınav...
Mersin kent merkezini canlandırmanın olmazsa olmaz koşulu…
Mersin metro ihalesi; Konsept değişmedikçe, yeni iptaller kaçınılmaz..
Mersin metrosu.. Son gelişmeler ne anlatıyor?..
2020 yatırım programından Mersin' e düşenler.. Ankara Mersin' e nasıl bakıyor?
Balık şenliklerinden kimyasal tesis girişimlerine, yol ayrımındaki Karaduvar…
Mersin HRS (Metro) projesinin kredi takvimi, borcun tasfiye süreci nasıl işleyecek?
Mersin metrosu kaç paraya çıkacak?
Mersin Metrosu ve finansman sorunu…
Metro projesinde çevresel sorular, sorunlar..
Çok ortaklı şirketler ve Mersin -4- (Mersin Oteli inşaatı ihaleye çıkarılıyor)
Çok ortaklı şirketler ve Mersinin turizm macerası -3- (Ticaret Sarayı projesi)
Mersin' in turizm macerası -1- (yolunu arayan kent)
2020.. Yeni on yılın eşiğinde…
ABD' de Başkanlık seçimleri, yapay zekaların savaşı...
Yapay zeka ve etik.. Siyaseti daha da kirleten yapay zeka yöntemleri
Yapay zeka ve etik kuralları ..veri analiziyle seçim kazanmak
Yeni dinamikler ışığında bilgi çağını okumak…
Yereli güçlendirelim diye yola çıkanların vardığı yer; Kentteki bahçeyi bile merkezi idarenin üstlendiği ülke!..
Konteyner Terminal Limanı beklerken Millet Bahçesi ile yetinmek..(yazı dizisi 6.bölüm)
Mersin Konteyner Limanı, kaybolan yıllar..(yazı dizisi 5. bölüm)
Ana terminal limandan 470 metrelik rıhtıma savrulan proje…
Yatırım programları ve kaybolan Mersin konteyner liman projesi.. (2)
Yatırım programları ve kaybolan Mersin konteyner liman projesi.. (1)
AK Parti döneminde Mersin' in gelir gider tablosu-Projelerin başına gelenler..
Aratos' un mezarı, Mersin' in önüne gelen tarihi şan...
Aratos' u mezarıyla yeniden keşfetmenin önemi…
Mersin' in terminal liman hayalini çalacak tehlike kapıda..
Metro yatırımının siyasi riskleri..
Metro kararı siyasi bir tercih midir?
Mersin marina; yatlara niyet, rantiyeye kısmet…
Liman sahasının imara açılma girişimi şimdilik püskürtüldü..
Raylı sistemden metroya, maliyet hesapları…
Mersin raylı sistemi kaç yolcu taşıyacak?
Menderes' in Askeri kışlayı turizme kazandırma çabaları…
Taşucu' nun geleceği adına, Mersin Büyükşehir Meclisine düşen tarihi görev..
Mersin' deki Askeri Kışlanın Oyak arazisine dönüşüm öyküsü
Kışla arazisini kapsamayan Millet Bahçesi.. Ayağı eksik proje..
Taşucu' nda tersaneciler mi, çevreciler mi kazanacak?
Taşucu tersaneye mi, çevreci turizme mi kucak açacak?
Raylı sistemde bir nal tamam geriye 'üç nal, bir at' bulmamız kaldı..
Vaatler ve gerçekler.. Bir Havalimanı hikayesi -4-
Vaatler ve gerçekler: Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -3-
Vaatler ve gerçekler.. Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -2-
Vaatler ve Gerçekler: Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi…
Katılımcı demokrasiyi hayata geçirmek..
Çeşmeli-Taşucu otoyolu.. Mersin' in ihmal edilmişliği üzerine bir yılan hikâyesi…
Vaatler ve gerçekler… Mersin aktardığı vergiye karşı Ankara' dan ne alıyor?
Veriler ışığında Mersin metrosunun finans yükü, yapılabilirliği…
Raylı sistem mi, metro mu tartışmasının göz ardı ettiği gerçekler..
Hafif raylı sistem mi, metro mu? Toplu taşımada kafa ve kavram karışıklığı..
CHP' nin saydamlık manifestosu, Mersin' de ticari sır duvarına takıldı…
Manifestodaki şeffaflık, pratikteki 'sır'..
Uyumayan şehirler, ölüm uykusundaki Mersin'i uyandırmak için ne yapmalı?…
Uyumayan şehirler…
Mersinli bu kadar mı saf?…
Akkuyu Akdeniz' i daha da ısıtacak…
Mersin'i refaha ulaştıracak kontayner terminal projesi buharlaşırken..
Mersin Büyükşehir belediyesinin borçları, Meclisin denetim ısrarı…
Katılımcılık, sivil toplum, Kent Konseyi…
23 Haziran sonrası.. Nereye doğru?…
'Sahili temizlemeyin, ileride Millet bahçesi yapacağız' diyen akıl…
Bir helikopter hikayesi, Mersin' i bekleyen fatura…
Şeffaflık, hesap verebilirlik sözde olmaz, özde olur…
Erdoğan' ın kaybı sürüyor, İmamoğlu kazanacak…
Çamlıbel Deniz Parkı yeniden açılırken…
Huawei batı blokuna giren Truva atı mı?
ABD- Çin ticaret kavgası, Huawei meydan savaşına döner mi?
Çin-ABD ticaret savaşı, nereye doğru?
Küreselleşmede değişen dinamikler, ABD- Çin Ticaret Savaşı..
Kent konseyleri ne yapmalı, ne yapmamalı?
Kent Konseylerinin kente yük olma halleri…
Belediyeler ve ufak tefek dokunuşlar (kent içinde mavi bayraklı plajlar)…
Mersin' in ayağına gelen altın fırsat: Millet Bahçesi yapımının durdurulması…
Mersin Büyükşehir borç batağında…
Metro balon çıktı, onay hafif raylı sistem projesine verildi…
89 gibi başladı, 94 gibi bitmesin… (2)
Siyasetin bu iklimi, bu diliyle nereye doğru?
Mersin' i yeniden metro masallarıyla avutmayın…
Son yerel seçimler, metropolleri kaybeden AK Parti' nin büyük düşüşü…
31 Mart seçimleri ve değişen siyaset iklimi…
Yerelde katılımcı yönetim ve bütçe…
Kim kazandı, kim kaybetti?
89 gibi başladı, 94 gibi bitmesin…
Sandığa giderken..
Yeni Büyükşehir Başkanını bekleyen tablo ve Haciz gelen Belediye…
Projeler iyi de, para nerede?
Kapatılmayan kanalın, Hediye' nin kahreden öyküsü…
Teknoloji ve gazetecilik…
Mersini bekleyen fırsatlar, uyutulan projeler…
Mersin yeni Marmara olur mu?
Çin ve mütevazi bir köy öyküsü…
Çinli kahvecinin 'gerilla savaşı' …
Küresel kahveci Starbucks Çin' de…
Mersin uyutulurken, Gaziantep raylı sistemi nasıl hayata geçirdi?
Mersin' in kent içi ulaşım modeli arayışları, Gaziantep'in raylı sistem başarısı…
Yerel seçimler, Mersin' deki kaos ve olası sonuçları…
Kışla arazisi ve Müftü Deresini kapsamayan Millet Bahçesi topal projedir…
Nasıl bir Başkanlık, nasıl bir Başkan!..
Yerel seçimler; Akdeniz' de kim ne yapar?
Adayları kim belirler? Yerel demokrasinin neresindeyiz?
2010'dan bugüne küresel marka trendleri ve değişen paradigma…
2010' dan bugüne Dünyanın en değerli markaları…(ABD'den Çin'e kayan eksen)
Dünyanın en değerli markaları…
Mersin' in yaşadığı en büyük afet…
Yerel seçimlere doğru Mersin.. (Vahap Seçer' li CHP' nin durumu)
Yerel seçimlere doğru Mersin… (AKP-MHP ittifakı, Tuna' nın şansı)
2019' a girerken Mersin' in yatırım envanterine bakış…
Fadime Taner hocamın anısına...
Çukurova Havalimanı bir alandan ibaret değil ki..
Enerjide merkezileşmeye karşı yerelleşme...
Küreselleşme sevdasından küreselleşme karşıtlığına…
Ulus devletleri besleyen finans kapitalin yeni evresi…
CHP, Mersin Büyükşehir' i nasıl kazanır?
Mersin' de Büyükşehir tablosu şimdiden netleşirken…
Mersin'i kurtaracak (!) yatırım geliyor…
Şeffaflık masalı ve gerçekler..
Nasıl bir Başkanlık, nasıl bir Başkan!..
MESBAŞ Sayıştay raporu; bir kuzudan kırk post çıkarma halleri…
Mersin' de yerel seçim beş parti arasında mı geçecek?
Hükümet Konağı sadece konak değildi ki…
Enflasyon belası, sorunun temeli…
Sanırım o şansımız da yok artık…
AK Parti-MHP yerel ittifakı Mersin özelinde neden tıkandı?
AK Parti-MHP ittifakını Mersin düğümü bitirecek…
Mersin' in bölgesel dengeleri, yerel ittifak denklemleri …
Mersin özelinde yerel ittifaklar…
Bahçeli' nin yerel seçim hamleleri…
İttifak hikayeleri, geçmiş deneyimler…
İyi Parti' nin Mersin Büyükşehir' i alma iddiası…
CHP' nin Yerel ittifak denklemleri ve Mersin…
Yerel seçimlere doğru Mersin.. (Kocamaz faktörü ve MHP)
Yerel seçime doğru Mersin ve CHP…
Yerel seçimler öncesi Mersin (AKP- MHP cephesi)…
Yerel seçimlere doğru Mersin…
Zindanlardan devlet başkanlığına, vatan hainliğinden Nobel barış ödülüne…
Krizi fırsata çeviren ülke…
Güney Kore, krizlerden dersler çıkarmak…
Amazon' un önlenemez yükselişi…
Trump- Bezos kavgası… Amazon üzerinden Washington Post' u çökertme girişimleri…
Telgraftan Twitter' e değişen dünya..
CHP' nin vakitsiz yeni yol arayışları…
Çevre düşmanı projelere karşı, yerel demokrasinin önemi…
Küreselleşmeye karşı yerelleşme…
Pompeipolis' in, Soli' nin dinmeyen feryadı…
24 Haziran seçimleri… Kim kazandı, kim kaybetti?
Erdoğan kaybediyor…
Çeşitli özel ve kamu hastaneleriyle şehir Hastanelerinin maliyet karşılaştırması…
Nicelikten niteliğe doğru yargı ve adalet…
Yeni seçimler, eski yöntemler…
Partiler de ölür…
Dünden bugüne Akkuyu nükleer projesi…
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Bizim Gazete
Alıntı Yazarlar
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Anketler
Sitemizin çalışmalarını nasıl buldunuz ?
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Alanyaspor
0
0
0
0
0
0
2
Göztepe
0
0
0
0
0
0
3
Hatayspor
0
0
0
0
0
0
4
Kasımpaşa
0
0
0
0
0
0
5
Kayserispor
0
0
0
0
0
0
6
Konyaspor
0
0
0
0
0
0
7
MKE Ankaragücü
0
0
0
0
0
0
8
Sivasspor
0
0
0
0
0
0
9
Trabzonspor
0
0
0
0
0
0
10
Gençlerbirliği
0
0
0
0
0
0
11
Gaziantep FK
0
0
0
0
0
0
12
Galatasaray
0
0
0
0
0
0
13
Antalyaspor
0
0
0
0
0
0
14
Başakşehir FK
0
0
0
0
0
0
15
BB Erzurumspor
0
0
0
0
0
0
16
Beşiktaş
0
0
0
0
0
0
17
Çaykur Rizespor
0
0
0
0
0
0
18
Denizlispor
0
0
0
0
0
0
19
Fatih Karagümrük
0
0
0
0
0
0
20
Fenerbahçe
0
0
0
0
0
0
21
Yeni Malatyaspor
0
0
0
0
0
0
Özlü Sözler
Sabır, kurtuluşun anahtarıdır.


Mevlana
Bir Hadis
İslâm, güzel ahlâktır.


MEVLANA (R.A)
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı