Yazı Detayı
02 Temmuz 2020 - Perşembe 09:40
 
Dünyada gelir desteği modellemeleri…
Abdullah Ayan
abdullahayan@gmail.com
 
 

Konu koronavirüs salgınıyla yeniden gündeme gelse de, vatandaşlara  gelir desteği  sağlama uygulaması ve uygulama üzerinden başlayan araştırmalar, tartışmalar çok gerilere gidiyor.

 

Bilimsel araştırmalara malzeme yapılmasına yol açan deney amaçlı uygulama 1974-1979 yılları arasında Kanada' da gerçekleşmiş.

 

Kırsal Manitoba eyaletinin  Winnipeg şehrinde federal hükümetin sağladığı kaynak desteğiyle tüm vatandaşlara gelir düzeylerine bakılmaksızın belli miktarda aylık para ödendi.

 

Burada ödemeler bireyin gelirine göre değil yaşına göre kademelendirildi.

 

Örneğin 12 yaşına kadar olan çocuklara belirlenen aylığın 30'u, 12-18 yaş grubundakilere 50' si, 18-65 yaş arasındakilere 100'ü ve 65 yaş üstündekilere 150' si kadar para verildi.

 

Kaynak aktarımı 5 yıl sürdü.

 

Başlangıçta programa getirilen tüm eleştirilerin aksine ortaya çıkan tablo, desteği savunan uzmanları dahi şaşırtacak kadar olumluydu.

 

Örneğin gelir desteğine karşı çıkanlar; uygulamanın tembelliği teşvik edeceği, istihdamın azalması nedeniyle milli gelirin düşeceği ve sonunda, tembel, hedefsiz ve moralsiz insanların çoğunluğu oluşturmasıyla toplumun çökeceği tezini dillendiriyordu.

 

Oysa beş yılın sonunda ortaya çıkan tablo çok daha farklıydı…

 

Herkese sağlanan gelir desteğine karşın Manitoba modelinde  toplam çalışma saatleri sadece 1 düzeyinde azaldı.

 

Buna karşı farklı yaş gruplarında bakın neler ortaya çıktı:

 

Gençler mali baskılarla öğrenimleri yarıda kesmeden tamamladıkları gibi gelecek kaygısı ortadan kalktığı için, para kazanma potansiyeli olan dallara değil, sevdikleri alanda eğitime yoğunlaştılar.

 

Girişimciler kaygısız araştırmalara yönelirken, sanatçılar  yeteneklerine uygun eserler yaratmaya yöneldiler.

 

Sağlık giderleri düştü, çocuklar ebeveynleriyle daha uzun zaman geçirip, çok daha olumlu gelişme gösterdiler.

 

Kanada' nın herkese eşit aylık gelir desteği tek model değil…

 

ABD ve İngiltere' de Fridman' dan beri tartışılan bir başka modelde belirlenecek ve yaşamı idame ettirmeye yetecek bir gelir miktarı belirlenecek, bunun altında kalanlara aradaki fark ödenirken, hiç geliri olmayanlara da kesintisiz gelir desteği sağlanıyor.

 

Dünya ölçeğinde mali portresi hayli küçük, yarattığı etki itibariyle ise hayli ses getiren bir başka uygulama yoksul Afrika' nın okyanusa açılan ülkelerinden Namibya' da denendi.

 

Başta, Dünyanın en büyük uranyum ve elmas yataklarına sahip, mineral zengini ve ihracatçısı ülkenin bir kesimi bolluk içinde yüzerken, nüfusun 30' u, bir başka ifadeyle üçte biri günde 2 dolardan az parayla hayatını idame ettirmek zorunda.

 

Gelir adaletsizliği öylesine büyük ki, nüfusun 10'u yıllık gelirin yarısından fazlasını (son verilere göre 55' ini) iç ederken geri kalan ve özellikle kırsal kesimde yer alan büyük çoğunluk açlıkla baş etmeye çalışıyor…

 

Namibya' da 2008 yılında hayata geçirilen uygulamayla yoksul kişilere aylık 100 Namibya doları (günümüzdeki pariteyle 6 dolar) dağıtıldı. Aslında pek çok Afrika ülkesine göre daha iyi durumda olan ve ortalama milli geliri 5 bin doların üstünde bir ülke için konuşulmaya bile değmez bir destekti bu…

 

Ama sonuçları itibariyle başta diğer Afrika ülkeleri olmak üzere tüm dünyanın ilgisini çekti.

 

Yoksul kesimlerde yüksek olan suç oranları hızla düştü, çocuklar arasındaki yetersiz beslenmeden kaynaklı hastalık ve ölümler azaldı. Yoksul çocukların okula devam oranları yükseldi. Bu ise okuma yazma oranlarını arttırdı.

 

***

 

Koronavirüs salgınından önce de evrensel gelir desteği dünyanın çeşitli ülkelerinde tartışılan, yer yer uygulanmaya çalışılan bir kavram…

 

Yapay zeka ve robotlar hayatımızda daha etkin rol oynamaya başladığından beri dünya küresel boyutta ortaya çıkacak milyarlarca insanın hayatını nasıl idame ettireceği sorularına yanıt aramakta.

 

Yuval Noah Harari hayli ses getiren 21. yüzyıl için 21 ders kitabında bilişim çağının etkisiyle çok daha önemsiz hale gelecek devasa boyutlarda işsizler ordusunun nasıl yaşatılacağı sorusuna cevap bulmaya çalışıyor.

 

Harari' nin de önerdiği tek somut öneri evrensel gelir desteği…

 

Yoksullara evrensel temel destek konusunda Harari' nin dillendirdiği önerilerden yola çıkarak, iki yıl önce geleceğe yönelik beklentilerin hatta fantezi olarak tanımlanacak öngörülerin salgınla birlikte nasıl gündeme oturduğu, bugün pek çok ülkenin giriştiği farklı denemeler, dünyaya sağlayacağı fırsatlar yanında meselenin açmazları bir sonraki makale konusu olsun. (Mersin Times)

 
Etiketler: , Dünyada, gelir, desteği, modellemeleri…,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Mersin kent merkezinin canlandırılması, bütüncül plan gereksinimi…
Pandemi ışığında yeni kentleşme modelleri ve Mersin..
Pandemi konusunda yeni gelişmeler, yeni normal..
Salgınlar kentleri de değiştirecek…
Salgınlar kentleri değiştirdi, yine değiştirecek...
Atatürk Parkı' na kıymayın… -2- (Otopark projesi ve riskleri)
Atatürk Parkı' na kıymayın -1
Mersin' in Barselona' dan çıkaracağı dersler.. -2
Mersin' in Barselona' dan çıkaracağı dersler.. -1-
Telafisi imkansız küresel işsizlik dalgasına karşı evrensel çözümler..
Otları yok ederken, insanları öldüren ilaç
Barselona' dan derslerle Eski Mersin' i canlandırmak..
Tozunu alabilirsek Bit pazarı' na nur yağacak…
Çeşmeli-Taşucu otoyolu, Mersin' in umutları Kaf dağının ardında…
Akaryakıt çiftlikleri ortasında, petrokimya tesisine nazır TOKİ evleri..
Yeni Zelanda örneği üzerinden 'yeni normal'
Mersin' in toplu taşıma sorunu, Metrobüs çözümü...
Yeni normal, yeni yargı
Pandemi sonrası adalet, hukuk, yargı
Mersin'i denizle barıştıracak küçük dokunuşlar..
Evrensel salgın, evrensel korkular…
Küresel Salgın, Belirsizlik çağı…
Koronavirüsten turizm nasıl etkilenecek?
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -10
Sosyalleşme yerini sosyal mesafeye bırakırken etkilenecek sektörler..
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -8
Fiziki çalışma yaşamı sanal ortama taşınırken..
Yoksullara ekmek dağıtmak kavga konusu yapılmamalı…
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -6
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -5
Yazı-yorum (Sokağa çıkma yasağında doğrular, yanlışlar)
Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak… (2)
Dünyada artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak..(1)
Kent merkezini canlandırmaya niyetlenenleri bekleyen zor sınav...
Mersin kent merkezini canlandırmanın olmazsa olmaz koşulu…
Mersin metro ihalesi; Konsept değişmedikçe, yeni iptaller kaçınılmaz..
Mersin metrosu.. Son gelişmeler ne anlatıyor?..
2020 yatırım programından Mersin' e düşenler.. Ankara Mersin' e nasıl bakıyor?
Balık şenliklerinden kimyasal tesis girişimlerine, yol ayrımındaki Karaduvar…
Mersin HRS (Metro) projesinin kredi takvimi, borcun tasfiye süreci nasıl işleyecek?
Mersin metrosu kaç paraya çıkacak?
Mersin Metrosu ve finansman sorunu…
Metro projesinde çevresel sorular, sorunlar..
Çok ortaklı şirketler ve Mersin -4- (Mersin Oteli inşaatı ihaleye çıkarılıyor)
Çok ortaklı şirketler ve Mersinin turizm macerası -3- (Ticaret Sarayı projesi)
Mersin' in turizm macerası -1- (yolunu arayan kent)
2020.. Yeni on yılın eşiğinde…
ABD' de Başkanlık seçimleri, yapay zekaların savaşı...
Yapay zeka ve etik.. Siyaseti daha da kirleten yapay zeka yöntemleri
Yapay zeka ve etik kuralları ..veri analiziyle seçim kazanmak
Yeni dinamikler ışığında bilgi çağını okumak…
Yereli güçlendirelim diye yola çıkanların vardığı yer; Kentteki bahçeyi bile merkezi idarenin üstlendiği ülke!..
Konteyner Terminal Limanı beklerken Millet Bahçesi ile yetinmek..(yazı dizisi 6.bölüm)
Mersin Konteyner Limanı, kaybolan yıllar..(yazı dizisi 5. bölüm)
Ana terminal limandan 470 metrelik rıhtıma savrulan proje…
Yatırım programları ve kaybolan Mersin konteyner liman projesi.. (2)
Yatırım programları ve kaybolan Mersin konteyner liman projesi.. (1)
AK Parti döneminde Mersin' in gelir gider tablosu-Projelerin başına gelenler..
Aratos' un mezarı, Mersin' in önüne gelen tarihi şan...
Aratos' u mezarıyla yeniden keşfetmenin önemi…
Mersin' in terminal liman hayalini çalacak tehlike kapıda..
Metro yatırımının siyasi riskleri..
Metro kararı siyasi bir tercih midir?
Mersin marina; yatlara niyet, rantiyeye kısmet…
Liman sahasının imara açılma girişimi şimdilik püskürtüldü..
Raylı sistemden metroya, maliyet hesapları…
Mersin raylı sistemi kaç yolcu taşıyacak?
Menderes' in Askeri kışlayı turizme kazandırma çabaları…
Taşucu' nun geleceği adına, Mersin Büyükşehir Meclisine düşen tarihi görev..
Mersin' deki Askeri Kışlanın Oyak arazisine dönüşüm öyküsü
Kışla arazisini kapsamayan Millet Bahçesi.. Ayağı eksik proje..
Taşucu' nda tersaneciler mi, çevreciler mi kazanacak?
Taşucu tersaneye mi, çevreci turizme mi kucak açacak?
Raylı sistemde bir nal tamam geriye 'üç nal, bir at' bulmamız kaldı..
Vaatler ve gerçekler.. Bir Havalimanı hikayesi -4-
Vaatler ve gerçekler: Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -3-
Vaatler ve gerçekler.. Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -2-
Vaatler ve Gerçekler: Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi…
Katılımcı demokrasiyi hayata geçirmek..
Çeşmeli-Taşucu otoyolu.. Mersin' in ihmal edilmişliği üzerine bir yılan hikâyesi…
Vaatler ve gerçekler… Mersin aktardığı vergiye karşı Ankara' dan ne alıyor?
Veriler ışığında Mersin metrosunun finans yükü, yapılabilirliği…
Raylı sistem mi, metro mu tartışmasının göz ardı ettiği gerçekler..
Hafif raylı sistem mi, metro mu? Toplu taşımada kafa ve kavram karışıklığı..
CHP' nin saydamlık manifestosu, Mersin' de ticari sır duvarına takıldı…
Manifestodaki şeffaflık, pratikteki 'sır'..
Uyumayan şehirler, ölüm uykusundaki Mersin'i uyandırmak için ne yapmalı?…
Uyumayan şehirler…
Mersinli bu kadar mı saf?…
Akkuyu Akdeniz' i daha da ısıtacak…
Mersin'i refaha ulaştıracak kontayner terminal projesi buharlaşırken..
Mersin Büyükşehir belediyesinin borçları, Meclisin denetim ısrarı…
Katılımcılık, sivil toplum, Kent Konseyi…
23 Haziran sonrası.. Nereye doğru?…
'Sahili temizlemeyin, ileride Millet bahçesi yapacağız' diyen akıl…
Bir helikopter hikayesi, Mersin' i bekleyen fatura…
Şeffaflık, hesap verebilirlik sözde olmaz, özde olur…
Erdoğan' ın kaybı sürüyor, İmamoğlu kazanacak…
Çamlıbel Deniz Parkı yeniden açılırken…
Huawei batı blokuna giren Truva atı mı?
ABD- Çin ticaret kavgası, Huawei meydan savaşına döner mi?
Çin-ABD ticaret savaşı, nereye doğru?
Küreselleşmede değişen dinamikler, ABD- Çin Ticaret Savaşı..
Kent konseyleri ne yapmalı, ne yapmamalı?
Kent Konseylerinin kente yük olma halleri…
Belediyeler ve ufak tefek dokunuşlar (kent içinde mavi bayraklı plajlar)…
Mersin' in ayağına gelen altın fırsat: Millet Bahçesi yapımının durdurulması…
Mersin Büyükşehir borç batağında…
Metro balon çıktı, onay hafif raylı sistem projesine verildi…
89 gibi başladı, 94 gibi bitmesin… (2)
Siyasetin bu iklimi, bu diliyle nereye doğru?
Mersin' i yeniden metro masallarıyla avutmayın…
Son yerel seçimler, metropolleri kaybeden AK Parti' nin büyük düşüşü…
31 Mart seçimleri ve değişen siyaset iklimi…
Yerelde katılımcı yönetim ve bütçe…
Kim kazandı, kim kaybetti?
89 gibi başladı, 94 gibi bitmesin…
Sandığa giderken..
Yeni Büyükşehir Başkanını bekleyen tablo ve Haciz gelen Belediye…
Projeler iyi de, para nerede?
Kapatılmayan kanalın, Hediye' nin kahreden öyküsü…
Teknoloji ve gazetecilik…
Mersini bekleyen fırsatlar, uyutulan projeler…
Mersin yeni Marmara olur mu?
Çin ve mütevazi bir köy öyküsü…
Çinli kahvecinin 'gerilla savaşı' …
Küresel kahveci Starbucks Çin' de…
Mersin uyutulurken, Gaziantep raylı sistemi nasıl hayata geçirdi?
Mersin' in kent içi ulaşım modeli arayışları, Gaziantep'in raylı sistem başarısı…
Yerel seçimler, Mersin' deki kaos ve olası sonuçları…
Kışla arazisi ve Müftü Deresini kapsamayan Millet Bahçesi topal projedir…
Nasıl bir Başkanlık, nasıl bir Başkan!..
Yerel seçimler; Akdeniz' de kim ne yapar?
Adayları kim belirler? Yerel demokrasinin neresindeyiz?
2010'dan bugüne küresel marka trendleri ve değişen paradigma…
2010' dan bugüne Dünyanın en değerli markaları…(ABD'den Çin'e kayan eksen)
Dünyanın en değerli markaları…
Mersin' in yaşadığı en büyük afet…
Yerel seçimlere doğru Mersin.. (Vahap Seçer' li CHP' nin durumu)
Yerel seçimlere doğru Mersin… (AKP-MHP ittifakı, Tuna' nın şansı)
2019' a girerken Mersin' in yatırım envanterine bakış…
Fadime Taner hocamın anısına...
Çukurova Havalimanı bir alandan ibaret değil ki..
Enerjide merkezileşmeye karşı yerelleşme...
Küreselleşme sevdasından küreselleşme karşıtlığına…
Ulus devletleri besleyen finans kapitalin yeni evresi…
CHP, Mersin Büyükşehir' i nasıl kazanır?
Mersin' de Büyükşehir tablosu şimdiden netleşirken…
Mersin'i kurtaracak (!) yatırım geliyor…
Şeffaflık masalı ve gerçekler..
Nasıl bir Başkanlık, nasıl bir Başkan!..
MESBAŞ Sayıştay raporu; bir kuzudan kırk post çıkarma halleri…
Mersin' de yerel seçim beş parti arasında mı geçecek?
Hükümet Konağı sadece konak değildi ki…
Enflasyon belası, sorunun temeli…
Sanırım o şansımız da yok artık…
AK Parti-MHP yerel ittifakı Mersin özelinde neden tıkandı?
AK Parti-MHP ittifakını Mersin düğümü bitirecek…
Mersin' in bölgesel dengeleri, yerel ittifak denklemleri …
Mersin özelinde yerel ittifaklar…
Bahçeli' nin yerel seçim hamleleri…
İttifak hikayeleri, geçmiş deneyimler…
İyi Parti' nin Mersin Büyükşehir' i alma iddiası…
CHP' nin Yerel ittifak denklemleri ve Mersin…
Yerel seçimlere doğru Mersin.. (Kocamaz faktörü ve MHP)
Yerel seçime doğru Mersin ve CHP…
Yerel seçimler öncesi Mersin (AKP- MHP cephesi)…
Yerel seçimlere doğru Mersin…
Zindanlardan devlet başkanlığına, vatan hainliğinden Nobel barış ödülüne…
Krizi fırsata çeviren ülke…
Güney Kore, krizlerden dersler çıkarmak…
Amazon' un önlenemez yükselişi…
Trump- Bezos kavgası… Amazon üzerinden Washington Post' u çökertme girişimleri…
Telgraftan Twitter' e değişen dünya..
CHP' nin vakitsiz yeni yol arayışları…
Çevre düşmanı projelere karşı, yerel demokrasinin önemi…
Küreselleşmeye karşı yerelleşme…
Pompeipolis' in, Soli' nin dinmeyen feryadı…
24 Haziran seçimleri… Kim kazandı, kim kaybetti?
Erdoğan kaybediyor…
Çeşitli özel ve kamu hastaneleriyle şehir Hastanelerinin maliyet karşılaştırması…
Nicelikten niteliğe doğru yargı ve adalet…
Yeni seçimler, eski yöntemler…
Partiler de ölür…
Dünden bugüne Akkuyu nükleer projesi…
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Bizim Gazete
Alıntı Yazarlar
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Anketler
Sitemizin çalışmalarını nasıl buldunuz ?
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Başakşehir FK
69
0
5
9
20
34
2
Trabzonspor
65
0
5
11
18
34
3
Beşiktaş
62
0
10
5
19
34
4
Sivasspor
60
0
8
9
17
34
5
Alanyaspor
57
0
9
9
16
34
6
Galatasaray
56
0
8
11
15
34
7
Fenerbahçe
53
0
11
8
15
34
8
Gaziantep FK
46
0
10
13
11
34
9
Antalyaspor
45
0
11
12
11
34
10
Kasımpaşa
43
0
15
7
12
34
11
Göztepe
42
0
14
9
11
34
12
Gençlerbirliği
36
0
16
9
9
34
13
Konyaspor
36
0
14
12
8
34
14
Denizlispor
35
0
17
8
9
34
15
Çaykur Rizespor
35
0
19
5
10
34
16
Yeni Malatyaspor
32
0
18
8
8
34
17
Kayserispor
32
0
18
8
8
34
18
MKE Ankaragücü
32
0
16
11
7
34
Özlü Sözler
Sen insana ulaşmadan Allah’ı nasıl arıyorsun?.


Hz. Muhammed
Bir Hadis
İnsanlara merhamet etmeyene Allah merhamet etmez.


Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı