Yazı Detayı
22 Ekim 2020 - Perşembe 14:53
 
Doların tahtını dijital devrim yıkacak…
Abdullah Ayan
abdullahayan@gmail.com
 
 

1945' te dünya para sisteminin hakimi konumuna gelen ABD' nin 1970'lere kadar iyi kötü altına endekslediği doları o tarihte serbest uçuşa (ya da düşüşe) geçirmesiyle küresel ödemeler sistemi hatta daha iddialı biçimde ifade edilirse yeni dünya düzeni bambaşka bir evreye geçti.

 

Banknot matbaalarında basılan doların karşılığı altın olmaktan çıktı, artık altındaki imzayla güvence altına alınan çek söz konusuydu…

 

Yıllar itibariyle tedavülde dolaşan dolar miktarı gidişatı zaten yeterince anlatıyor:

 

1940' ta 7 milyar dolar olan emisyon hacmi, 1945' te 15 milyar dolara, 1960' ta 32 milyar dolar idi ve bu dolarların karşılığı altın olarak kasada tutuluyordu.

 

1970' te 54 milyar dolara ulaştı ama kontrol edilir boyuttaydı.. .

 

1980 sonu filmin koptuğu tarih olarak tanımlansa yeridir. 136 milyar dolara ulaştı basılan para... On yılda 2,5 kat büyümüştü emisyon…

 

1990' da 283, 2000 yılında 595 milyar dolar dolaşıyordu piyasada…

 

2008 krizi işlerin kontrolden çıkmasını tetikledi.

 

Dönemin FED başkanı Bernanke koca ülkenin yaprak gibi sallandığı sistemin çatırdadığı günlerde kamuoyunun karşısına "bu ülke yeni bir 1929 krizi yaşamayacak. Gerekirse ülkenin tüm matbaalarını 24 saat çalıştırır, basılan paraları da uçaklarla Amerikan halkının üzerine dökeriz" önerisiyle paniği gidermeye çalışırken, aslında bulduğu çözüm, durgunluğun bol keseden harcamayla aşılmasıydı.

 

Gerçekten de soluksuz dolar basıldı.

 

2010 yılında 1 trilyona ulaştı dolaşımdaki para bugünlerde ise 2 trilyonu geçmiş durumda. (Eylül 2020' de 2 trilyon 26 milyar dolar)*

 

Bu akıl almaz rakamlar buz dağının görünen yüzü…

 

Bir de tümü dolara dayalı türev piyasalar var ki, 2008 sonrası asıl Amouk koşusu orada yaşanmakta…

 

1970' ten itibaren uluslararası finans piyasaları üzerinde ülkelerin denetimi azaldıkça sermayenin serbest dolaşımı önündeki engeller gittikçe ortadan kalktı. Küreselleşme özellikle de dijitalleşme ile birlikte ışık hızı halini aldı.

 

Artık sadece dolar değildi karşılıksız olan.

 

Türev piyasalar ve ardından kripto paraların da altın ve benzeri bir standardı yoktu.

 

Tablonun anlaşılması bakımından küçük bir örnek vereyim:

 

Kredi türevleri hacmi 1990’da 3.5 trilyon dolardı bir başka ifadeyle aynı dönemin basılmış dolar hacminin 12 ve yıllık toplam dünya hasılasının 27’sine eşitti.

 

2007’de aynı türev hacmi 380 trilyon dolarla dünya hasılasının 8 katına çıkmıştı. 2015' te ise 1,5 katrilyon dolara dayanacaktı…

 

Almanya ve Japonya gibi dış ticaret fazlası veren ülkeler bir yana küresel  piyasaları düzenlemekle yükümlü ABD' nin bile kontrolünden çıkmaya başlayan bir yeni döneme tanıklık ediyoruz.

 

Ne Almanya' nın liderliğindeki AB , ne Japonya, ne Rusya, ne de petrol zengini körfez ülkeleri mevcut duruma müdahale edecek güçte değiller…

 

Zaten müdahale etmeye kalkanların başına neler geldiğinin, dönen çarkın kum tanesi gibi nasıl öğütüp attığının sayısız örnekleriyle dolu yakın tarih…

 

İşte bu gidişe karşı ilk kez küresel bir dev kendi stratejisiyle karşı çıkacak gibi duruyor…

 

Çin' in 1990' larda başlayan sessizce uyanışı ve yıllar içinde kat ettiği yol bugün gerçekten çok farklı bir dünyaya hazırlandığımızın da habercisi…

 

ABD' nin tüm karşı çıkışlarına, caydırma hamlelerine karşı başta para birimi Yuan' ın değerini kendi koşullarına göre ayarlayan, tüm ekonomik enstrümanlarını kendi kurgulayan bir Çin yer almaya başladı küresel sahnede…

 

Çin' in dünya sahnesine çıkışıyla Türkiye' nin kaybettiği on yılların başlangıcı aynı: 1990…

 

Çin' i diğer tüm ülkelerden farklı kılan bazı özelliklere değinmeden gelmekte olan yeni dalgayı ve bu dalganın yaratacağı kaçınılmaz yeni dünya düzenini anlamak olanaksız.

 

- Çin, Almanya ve Japonya gibi ABD' nin 2. dünya savaşında önce yok edip, ardından küllerinden yaratırken kendini bağımlı kıldığı bir ülke değil…

 

- Çin, Rusya gibi petrol ve türevlerine sahip olmak şöyle dursun, enerji bakımından son yıllara kadar dışa bağımlı ama bu zafiyeti fırsata çevirebilmiş bir ülke…

 

- Çin başta Suudi Arabistan olmak üzere körfez ülkeleri gibi ABD' ye ve dolara da mahkum değil…

 

Tüm bu özellikleri olumlu yönde değerlendiren ve 1990' dan başlayarak geometrik büyüyen ve tüm büyümesini ihracata o ihracatı da teknolojik ürün ağırlıklı gerçekleştiren bir Çin var karşımızda…

 

O kadar ki 2010 yılından itibaren ihracat içindeki yüksek teknoloji ürünlerinin payı 30-32 arasında değişiyor. Bir başka ifadeyle ihracatının üçte biri ileri teknoloji ürünlerinden oluşuyor.

 

Aşağıda 1990-2018 yılları arasında Çin' in nefes kesen yolculuğunu anlatan verileri bulacaksınız...

 

***

 

Bu veriler aslında her şeyi yeterince anlatıyor…

 

Böylesine üretim ve ihracat kapasitesine sahip bir ülkenin kurulacak yeni parasal sistemde söz sahibi olmasından doğal ne olabilir?

 

Bir sonraki makalede doları tahtından edecek yeni gelişmeleri Çin özelinde ele alacağım…

 

* Federal Reserve verileri

 

* Dünya Bankası verileri (tüm veriler ABD doları)

 

GSMH            ihracat ithalat

 

1990    131      49        42

 

1995    301      131      110

 

2000    441      253      125

 

2005    2.165   773      565

 

2010    5.811   1655    1432

 

2015    10.754 2362    2003

 

2018    13735  2655    2549 (Mersin Times)

 
Etiketler: Doların, tahtını, dijital, devrim, yıkacak…,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Bahtı kara Havaalanı, bahtı kara Mersin…
İkili sirkülasyon modeli Çin' i nereye, nasıl taşıyacak?
Yol ayrımındaki Erdoğan eksen değiştirebilir mi?
Çin' in orta gelir tuzağından çıkma çabası dünyayı nasıl etkileyecek?
Veriler ışığında Çin' in başarı öyküsü..
Çin' in yeni 5 yıllık planı ve 2035 hedefi…
Rüyalarda kalan bir Karaduvar-Kazanlı hayal projesi…
Küresel para sisteminin Dijital Yuan sınavı..
Dijital para devrimi ve Çin…
Çin öncesi küresel para sistemi...
Dolara dayalı küresel sistem çöküyor mu? ...
Dijital devrimin yeni öncüsü Çin…
Maruni Kilisesi' nin başına gelenler…
Mersin' in sembollerinden Taş Bina gerçekte kimin?
Rum ve Arap Ortodoks Kiliselerinin başına gelenler…
Kurtuluş = Çankaya okulu gerçekte kimin?
Mersin' in tarihi mektep binaları kimin?
Mersin' deki aile mücevherleri gerçekte kimin?
Hatıralarımızın mabedi okullarımıza kıymayın efendiler…
Mersin BŞ Belediyesi gayrimenkullerini İmar İnşaat Şirketine neden devreder?
Mersin Metro ihalesi; güzergah ve kamulaştırma sorunları…
Metro projesi yeniden ihaleye çıkarken…
Fındıkpınarı petrolüyle ilgili saha araştırmaları…
Fındıkpınarı yolunda bulunan petrolün öyküsü…
Mersin ve tarih boyunca petrol…
Kent merkezinin canlandırılması- 4
Kent merkezinin canlandırılması … 3- (Müftü Deresi' nin önemi)
Kent merkezinin canlandırılması … -2- (eski Mersin' in tozunu almak..)
Mersin kent merkezinin canlandırılması, bütüncül plan gereksinimi…
Pandemi ışığında yeni kentleşme modelleri ve Mersin..
Pandemi konusunda yeni gelişmeler, yeni normal..
Salgınlar kentleri de değiştirecek…
Salgınlar kentleri değiştirdi, yine değiştirecek...
Atatürk Parkı' na kıymayın… -2- (Otopark projesi ve riskleri)
Atatürk Parkı' na kıymayın -1
Mersin' in Barselona' dan çıkaracağı dersler.. -2
Mersin' in Barselona' dan çıkaracağı dersler.. -1-
Telafisi imkansız küresel işsizlik dalgasına karşı evrensel çözümler..
Dünyada gelir desteği modellemeleri…
Otları yok ederken, insanları öldüren ilaç
Barselona' dan derslerle Eski Mersin' i canlandırmak..
Tozunu alabilirsek Bit pazarı' na nur yağacak…
Çeşmeli-Taşucu otoyolu, Mersin' in umutları Kaf dağının ardında…
Akaryakıt çiftlikleri ortasında, petrokimya tesisine nazır TOKİ evleri..
Yeni Zelanda örneği üzerinden 'yeni normal'
Mersin' in toplu taşıma sorunu, Metrobüs çözümü...
Yeni normal, yeni yargı
Pandemi sonrası adalet, hukuk, yargı
Mersin'i denizle barıştıracak küçük dokunuşlar..
Evrensel salgın, evrensel korkular…
Küresel Salgın, Belirsizlik çağı…
Koronavirüsten turizm nasıl etkilenecek?
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -10
Sosyalleşme yerini sosyal mesafeye bırakırken etkilenecek sektörler..
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -8
Fiziki çalışma yaşamı sanal ortama taşınırken..
Yoksullara ekmek dağıtmak kavga konusu yapılmamalı…
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -6
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -5
Yazı-yorum (Sokağa çıkma yasağında doğrular, yanlışlar)
Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak… (2)
Dünyada artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak..(1)
Kent merkezini canlandırmaya niyetlenenleri bekleyen zor sınav...
Mersin kent merkezini canlandırmanın olmazsa olmaz koşulu…
Mersin metro ihalesi; Konsept değişmedikçe, yeni iptaller kaçınılmaz..
Mersin metrosu.. Son gelişmeler ne anlatıyor?..
2020 yatırım programından Mersin' e düşenler.. Ankara Mersin' e nasıl bakıyor?
Balık şenliklerinden kimyasal tesis girişimlerine, yol ayrımındaki Karaduvar…
Mersin HRS (Metro) projesinin kredi takvimi, borcun tasfiye süreci nasıl işleyecek?
Mersin metrosu kaç paraya çıkacak?
Mersin Metrosu ve finansman sorunu…
Metro projesinde çevresel sorular, sorunlar..
Çok ortaklı şirketler ve Mersin -4- (Mersin Oteli inşaatı ihaleye çıkarılıyor)
Çok ortaklı şirketler ve Mersinin turizm macerası -3- (Ticaret Sarayı projesi)
Mersin' in turizm macerası -1- (yolunu arayan kent)
2020.. Yeni on yılın eşiğinde…
ABD' de Başkanlık seçimleri, yapay zekaların savaşı...
Yapay zeka ve etik.. Siyaseti daha da kirleten yapay zeka yöntemleri
Yapay zeka ve etik kuralları ..veri analiziyle seçim kazanmak
Yeni dinamikler ışığında bilgi çağını okumak…
Yereli güçlendirelim diye yola çıkanların vardığı yer; Kentteki bahçeyi bile merkezi idarenin üstlendiği ülke!..
Konteyner Terminal Limanı beklerken Millet Bahçesi ile yetinmek..(yazı dizisi 6.bölüm)
Mersin Konteyner Limanı, kaybolan yıllar..(yazı dizisi 5. bölüm)
Ana terminal limandan 470 metrelik rıhtıma savrulan proje…
Yatırım programları ve kaybolan Mersin konteyner liman projesi.. (2)
Yatırım programları ve kaybolan Mersin konteyner liman projesi.. (1)
AK Parti döneminde Mersin' in gelir gider tablosu-Projelerin başına gelenler..
Aratos' un mezarı, Mersin' in önüne gelen tarihi şan...
Aratos' u mezarıyla yeniden keşfetmenin önemi…
Mersin' in terminal liman hayalini çalacak tehlike kapıda..
Metro yatırımının siyasi riskleri..
Metro kararı siyasi bir tercih midir?
Mersin marina; yatlara niyet, rantiyeye kısmet…
Liman sahasının imara açılma girişimi şimdilik püskürtüldü..
Raylı sistemden metroya, maliyet hesapları…
Mersin raylı sistemi kaç yolcu taşıyacak?
Menderes' in Askeri kışlayı turizme kazandırma çabaları…
Taşucu' nun geleceği adına, Mersin Büyükşehir Meclisine düşen tarihi görev..
Mersin' deki Askeri Kışlanın Oyak arazisine dönüşüm öyküsü
Kışla arazisini kapsamayan Millet Bahçesi.. Ayağı eksik proje..
Taşucu' nda tersaneciler mi, çevreciler mi kazanacak?
Taşucu tersaneye mi, çevreci turizme mi kucak açacak?
Raylı sistemde bir nal tamam geriye 'üç nal, bir at' bulmamız kaldı..
Vaatler ve gerçekler.. Bir Havalimanı hikayesi -4-
Vaatler ve gerçekler: Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -3-
Vaatler ve gerçekler.. Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -2-
Vaatler ve Gerçekler: Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi…
Katılımcı demokrasiyi hayata geçirmek..
Çeşmeli-Taşucu otoyolu.. Mersin' in ihmal edilmişliği üzerine bir yılan hikâyesi…
Vaatler ve gerçekler… Mersin aktardığı vergiye karşı Ankara' dan ne alıyor?
Veriler ışığında Mersin metrosunun finans yükü, yapılabilirliği…
Raylı sistem mi, metro mu tartışmasının göz ardı ettiği gerçekler..
Hafif raylı sistem mi, metro mu? Toplu taşımada kafa ve kavram karışıklığı..
CHP' nin saydamlık manifestosu, Mersin' de ticari sır duvarına takıldı…
Manifestodaki şeffaflık, pratikteki 'sır'..
Uyumayan şehirler, ölüm uykusundaki Mersin'i uyandırmak için ne yapmalı?…
Uyumayan şehirler…
Mersinli bu kadar mı saf?…
Akkuyu Akdeniz' i daha da ısıtacak…
Mersin'i refaha ulaştıracak kontayner terminal projesi buharlaşırken..
Mersin Büyükşehir belediyesinin borçları, Meclisin denetim ısrarı…
Katılımcılık, sivil toplum, Kent Konseyi…
23 Haziran sonrası.. Nereye doğru?…
'Sahili temizlemeyin, ileride Millet bahçesi yapacağız' diyen akıl…
Bir helikopter hikayesi, Mersin' i bekleyen fatura…
Şeffaflık, hesap verebilirlik sözde olmaz, özde olur…
Erdoğan' ın kaybı sürüyor, İmamoğlu kazanacak…
Çamlıbel Deniz Parkı yeniden açılırken…
Huawei batı blokuna giren Truva atı mı?
ABD- Çin ticaret kavgası, Huawei meydan savaşına döner mi?
Çin-ABD ticaret savaşı, nereye doğru?
Küreselleşmede değişen dinamikler, ABD- Çin Ticaret Savaşı..
Kent konseyleri ne yapmalı, ne yapmamalı?
Kent Konseylerinin kente yük olma halleri…
Belediyeler ve ufak tefek dokunuşlar (kent içinde mavi bayraklı plajlar)…
Mersin' in ayağına gelen altın fırsat: Millet Bahçesi yapımının durdurulması…
Mersin Büyükşehir borç batağında…
Metro balon çıktı, onay hafif raylı sistem projesine verildi…
89 gibi başladı, 94 gibi bitmesin… (2)
Siyasetin bu iklimi, bu diliyle nereye doğru?
Mersin' i yeniden metro masallarıyla avutmayın…
Son yerel seçimler, metropolleri kaybeden AK Parti' nin büyük düşüşü…
31 Mart seçimleri ve değişen siyaset iklimi…
Yerelde katılımcı yönetim ve bütçe…
Kim kazandı, kim kaybetti?
89 gibi başladı, 94 gibi bitmesin…
Sandığa giderken..
Yeni Büyükşehir Başkanını bekleyen tablo ve Haciz gelen Belediye…
Projeler iyi de, para nerede?
Kapatılmayan kanalın, Hediye' nin kahreden öyküsü…
Teknoloji ve gazetecilik…
Mersini bekleyen fırsatlar, uyutulan projeler…
Mersin yeni Marmara olur mu?
Çin ve mütevazi bir köy öyküsü…
Çinli kahvecinin 'gerilla savaşı' …
Küresel kahveci Starbucks Çin' de…
Mersin uyutulurken, Gaziantep raylı sistemi nasıl hayata geçirdi?
Mersin' in kent içi ulaşım modeli arayışları, Gaziantep'in raylı sistem başarısı…
Yerel seçimler, Mersin' deki kaos ve olası sonuçları…
Kışla arazisi ve Müftü Deresini kapsamayan Millet Bahçesi topal projedir…
Nasıl bir Başkanlık, nasıl bir Başkan!..
Yerel seçimler; Akdeniz' de kim ne yapar?
Adayları kim belirler? Yerel demokrasinin neresindeyiz?
2010'dan bugüne küresel marka trendleri ve değişen paradigma…
2010' dan bugüne Dünyanın en değerli markaları…(ABD'den Çin'e kayan eksen)
Dünyanın en değerli markaları…
Mersin' in yaşadığı en büyük afet…
Yerel seçimlere doğru Mersin.. (Vahap Seçer' li CHP' nin durumu)
Yerel seçimlere doğru Mersin… (AKP-MHP ittifakı, Tuna' nın şansı)
2019' a girerken Mersin' in yatırım envanterine bakış…
Fadime Taner hocamın anısına...
Çukurova Havalimanı bir alandan ibaret değil ki..
Enerjide merkezileşmeye karşı yerelleşme...
Küreselleşme sevdasından küreselleşme karşıtlığına…
Ulus devletleri besleyen finans kapitalin yeni evresi…
CHP, Mersin Büyükşehir' i nasıl kazanır?
Mersin' de Büyükşehir tablosu şimdiden netleşirken…
Mersin'i kurtaracak (!) yatırım geliyor…
Şeffaflık masalı ve gerçekler..
Nasıl bir Başkanlık, nasıl bir Başkan!..
MESBAŞ Sayıştay raporu; bir kuzudan kırk post çıkarma halleri…
Mersin' de yerel seçim beş parti arasında mı geçecek?
Hükümet Konağı sadece konak değildi ki…
Enflasyon belası, sorunun temeli…
Sanırım o şansımız da yok artık…
AK Parti-MHP yerel ittifakı Mersin özelinde neden tıkandı?
AK Parti-MHP ittifakını Mersin düğümü bitirecek…
Mersin' in bölgesel dengeleri, yerel ittifak denklemleri …
Mersin özelinde yerel ittifaklar…
Bahçeli' nin yerel seçim hamleleri…
İttifak hikayeleri, geçmiş deneyimler…
İyi Parti' nin Mersin Büyükşehir' i alma iddiası…
CHP' nin Yerel ittifak denklemleri ve Mersin…
Yerel seçimlere doğru Mersin.. (Kocamaz faktörü ve MHP)
Yerel seçime doğru Mersin ve CHP…
Yerel seçimler öncesi Mersin (AKP- MHP cephesi)…
Yerel seçimlere doğru Mersin…
Zindanlardan devlet başkanlığına, vatan hainliğinden Nobel barış ödülüne…
Krizi fırsata çeviren ülke…
Güney Kore, krizlerden dersler çıkarmak…
Amazon' un önlenemez yükselişi…
Trump- Bezos kavgası… Amazon üzerinden Washington Post' u çökertme girişimleri…
Telgraftan Twitter' e değişen dünya..
CHP' nin vakitsiz yeni yol arayışları…
Çevre düşmanı projelere karşı, yerel demokrasinin önemi…
Küreselleşmeye karşı yerelleşme…
Pompeipolis' in, Soli' nin dinmeyen feryadı…
24 Haziran seçimleri… Kim kazandı, kim kaybetti?
Erdoğan kaybediyor…
Çeşitli özel ve kamu hastaneleriyle şehir Hastanelerinin maliyet karşılaştırması…
Nicelikten niteliğe doğru yargı ve adalet…
Yeni seçimler, eski yöntemler…
Partiler de ölür…
Dünden bugüne Akkuyu nükleer projesi…
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Bizim Gazete
Alıntı Yazarlar
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Anketler
Sitemizin çalışmalarını nasıl buldunuz ?
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Alanyaspor
20
0
0
2
6
8
2
Fenerbahçe
20
0
1
2
6
9
3
Galatasaray
17
0
2
2
5
9
4
Gaziantep FK
14
0
1
5
3
9
5
Fatih Karagümrük
13
0
2
4
3
9
6
Başakşehir FK
13
0
4
1
4
9
7
Beşiktaş
13
0
3
1
4
8
8
Hatayspor
12
0
1
3
3
7
9
Kasımpaşa
12
0
3
3
3
9
10
Çaykur Rizespor
12
0
2
3
3
8
11
Konyaspor
12
0
2
3
3
8
12
Göztepe
11
0
1
5
2
8
13
Yeni Malatyaspor
11
0
3
2
3
8
14
Antalyaspor
9
0
4
3
2
9
15
Trabzonspor
9
0
4
3
2
9
16
Sivasspor
9
0
3
3
2
8
17
BB Erzurumspor
8
0
4
2
2
8
18
Kayserispor
7
0
5
1
2
8
19
Gençlerbirliği
5
0
5
2
1
8
20
Denizlispor
5
0
5
2
1
8
21
MKE Ankaragücü
2
0
5
2
0
7
Özlü Sözler
Nankör bir evlada sahip olmak, yılan dişinden daha acı verir.


Shakespeare
Bir Hadis
İnsanlara merhamet etmeyene Allah merhamet etmez.


Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı